1999 წელს პალეონტოლოგმა რიჩარდ კოლერმა ახალი ზელანდიის ჩათემის კუნძულებზე, კერძოდ, პიტის კუნძულის კლდოვან ნაპირზე, უჩვეულო აღმოჩენა გააკეთა. კლდის მიუდგომელ მონაკვეთში მან სამგანზომილებიანად დაცული, მუმიფიცირებული თევზის ნამარხი შენიშნა. ნიმუშის ამოსაღებად მეცნიერს კიბის გამოყენება დასჭირდა, რის შემდეგაც მძიმე ლოდებად დაყოფილი ნამარხი ოტაგოს უნივერსიტეტში გადაიტანეს.

წლების განმავლობაში ნიმუში შესწავლის პროცესში იყო, თუმცა კვლევა შეფერხდა. მთავარი პრობლემა გეოლოგიური მონაცემების ნაკლებობა იყო — მკვლევრებმა არ იცოდნენ ზუსტი ლოკაცია, რიჩარდ კოლერი კი წლების წინ გარდაიცვალა. სიტუაცია კიდევ უფრო გართულდა, როდესაც 2023 წელს პროფესორი იუან ფორდაისიც გარდაიცვალა, რომელსაც კვლევის დასრულება ჰქონდა განზრახული.

გარდატეხა 2025 წელს მოხდა, როდესაც კოლერის შვილმა, რომელიც იმავე უნივერსიტეტში სწავლობდა, მამის საველე ჩანაწერები აღმოაჩინა და უნივერსიტეტს გადასცა. სწორედ ამ ჩანაწერებმა მისცა მეცნიერებს საშუალება, ზუსტად განესაზღვრათ ნამარხის ადგილმდებარეობა და ის სამეცნიერო კატალოგში შეეტანათ.

ვინ იყო Ikawaihere koehleri?

კვლევის შედეგად გაირკვა, რომ 1.2 მეტრის სიგრძის ნამარხი თევზი ტარპონის სახეობას მიეკუთვნება. ეს მტაცებელი თევზი 55 მილიონი წლის წინ, პალეოგენის პერიოდში ბინადრობდა. მისი ანატომია — წაგრძელებული სხეული, მყარი ქერცლი და ზემოთ მიმართული პირი — იმაზე მიუთითებს, რომ ის აქტიური მტაცებელი იყო და კვებითი ჯაჭვის ზედა ნაწილში იმყოფებოდა.

ახალ სახეობას Ikawaihere koehleri უწოდეს, რაც პატივისცემას გამოხატავს როგორც რიჩარდ კოლერის, ისე იმ ადგილის მიმართ, სადაც ნამარხი აღმოაჩინეს. მეცნიერების აზრით, ეს ნიმუში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და შთამბეჭდავი აღმოჩენაა, რაც კი ოდესმე ახალ ზელანდიაში გაკეთებულა.

პროფესორ მაიკ გოტფრიდის თქმით, ეს აღმოჩენა რადიკალურად აფართოებს ჩვენს ცოდნას ტარპონისებრთა ევოლუციური ისტორიის შესახებ. ნამარხი, რომელიც 55 მილიონი წლის შემდეგაც კი დეტალურად არის დაცული, მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, უკეთ შეისწავლონ პალეოგენის პერიოდის საზღვაო ეკოსისტემები.