კალიფორნიის უმნიშვნელოვანესი გეოლოგიური ზონები, სან-ანდრეასისა და სან-ხასინტოს რღვევები, ბოლო ათასწლეულის განმავლობაში ყველაზე მაღალი სტრესის ქვეშ იმყოფება. ბერნის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა, საერთაშორისო პარტნიორებთან ერთად, შეიმუშავა ოთხგანზომილებიანი ფიზიკური მოდელი, რომელმაც აჩვენა, რომ რეგიონში მიწისძვრის ალბათობა საგანგაშოდ გაიზარდა.

კვლევის ცენტრალური ნაწილია კახონის უღელტეხილი, რომელსაც მეცნიერები „მიწისძვრის კარიბჭეს“ უწოდებენ. ეს გეოლოგიური კვანძი განსაზღვრავს, დარჩება თუ არა მიწისძვრა ერთი რღვევის ფარგლებში, თუ გავრცელდება ორივე სისტემაზე ერთდროულად.

მეცნიერებმა 1000-წლიანი მონაცემები, მათ შორის რადიოკარბონული დათარიღება და ხის რგოლების ანალიზი გამოიყენეს. მოდელმა აჩვენა, რომ სან-ხასინტო-ბერნარდინოს სექტორში სტრესმა 3.6 MPa-ს მიაღწია, ხოლო სან-ანდრეასის მოხავეს სამხრეთ ნაწილში 2.8 MPa-ს შეადგენს. ორივე რღვევაზე მაღალი და თანაბარი სტრესის არსებობა ქმნის პირობებს, რომელიც ისტორიულად მრავალფაზიანი, მასშტაბური რღვევების წინაპირობა იყო.

რა არის „მიწისძვრის კარიბჭე“?

კახონის უღელტეხილი არ მოქმედებს როგორც მარტივი ბარიერი. ის პასუხობს სტრესულ პირობებს, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში იცვლება. 1857 წლის ფორტ-ტეხონის მიწისძვრის დროს რღვევა სწორედ ამ კარიბჭესთან შეჩერდა, თუმცა 1812 წლის რაიტვუდის მიწისძვრამ ორივე სისტემა გადაკვეთა.

დოქტორი ლილიან ბურხარდი განმარტავს, რომ მთავარი ფაქტორი არა მხოლოდ ცალკეული რღვევის დატვირთვა, არამედ ორ სისტემას შორის სტრესის თანაფარდობაა. როდესაც ორივე რღვევაზე სტრესი მაღალია და ერთმანეთს უახლოვდება, კარიბჭე „იღება“ და მიწისძვრა მასშტაბური ხდება.

„ეს არ არის პროგნოზი, თუ როდის მოხდება მიწისძვრა. ჩვენი მოდელი გვაძლევს სურათს, თუ რა სცენარებისთვის უნდა ვიყოთ მზად ინფრასტრუქტურული დაგეგმარებისა და უსაფრთხოების მიზნით,“ — აცხადებს ბურხარდი.

ასეთი მასშტაბის მიწისძვრამ შესაძლოა სერიოზული საფრთხე შეუქმნას ლოს-ანჯელესს, რივერსაიდსა და კოაჩელას ველს. რეგიონი დამოკიდებულია კახონის უღელტეხილზე გამავალ ენერგეტიკულ და სატრანსპორტო კორიდორებზე.

კვლევა, რომელიც ჟურნალ Journal of Geophysical Research: Solid Earth-ში გამოქვეყნდა, მნიშვნელოვან ინსტრუმენტს წარმოადგენს მსოფლიოს სხვა კომპლექსური რღვევების შესასწავლადაც.