გარეული გველების პოპულაციები გლობალურად სერიოზული გამოწვევის წინაშეა. ჰაბიტატების დაკარგვის პარალელურად, მთავარ საფრთხედ დაავადებები იქცა. Frontiers in Veterinary Science-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა, რომელიც აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთში ჩატარდა, ამ პრობლემის მასშტაბებს ნათლად აჩვენებს.

რა საფრთხის წინაშე არიან გველები?

მკვლევარებმა 500-ზე მეტი გველი შეისწავლეს. აღმოჩნდა, რომ გველების მხოლოდ 20%-ს არ აღენიშნებოდა ინფექციის არანაირი ნიშანი. ყველაზე გავრცელებული პათოგენი Salmonella enterica აღმოჩნდა, რომელიც ინდივიდების 63%-ში დაფიქსირდა. მეორე ადგილზეა ტკიპების მიერ გადატანილი პარაზიტი Hepatozoon spp, რომელიც ნიმუშების 53%-ში აღმოაჩინეს.

თუმცა, ყველაზე საგანგაშო მდგომარეობა Ophidiomyces ophidiicola-ს (Oo) სოკოსთან დაკავშირებითაა. ეს სოკოვანი დაავადება გველებში კანის მძიმე დაზიანებებს იწვევს. კვლევის ავტორის, დოქტორ კორინა მიშინის თქმით, კანის დაზიანება პირდაპირ კავშირშია ინფექციის რისკთან: ასეთი დაზიანებების მქონე გველებში სოკოვანი ინფექციის ალბათობა 30%-ს აღწევს, მაშინ როცა ჯანსაღი კანის მქონე გველებში ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 2%-ია.

პიგმეური გველგესლები და კო-ინფექციები

კვლევამ აჩვენა, რომ ყველა სახეობა თანაბრად არ ზიანდება. განსაკუთრებით მაღალია რისკი პიგმეური გველგესლებისთვის. 34 შესწავლილი გველგესლიდან 12-ს სოკოვანი დაავადება დაუდასტურდა, ხოლო 14-ს ფილტვის პარაზიტი, რომელიც ინვაზიურ სახეობებთან ასოცირდება.

პრობლემას ამძიმებს ე.წ. „კო-ინფექციები“ – შემთხვევები, როდესაც ერთ ცხოველს ერთდროულად რამდენიმე პათოგენი აქვს. კვლევის მონაწილე გველების 44%-ს ორგანიზმში ერთდროულად რამდენიმე ინფექცია აღმოაჩნდა. ეს იმუნურ სისტემას ასუსტებს და ცხოველს სხვა დაავადებების მიმართ უაღრესად მოწყვლადს ხდის.

„როდესაც ცხოველი ერთი ინფექციით ავადდება, მისი იმუნური სისტემა სუსტდება, რაც ზრდის სხვა დაავადებების გამწვავების რისკს,“ - აღნიშნავს დოქტორი მიშინი.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

ეს კვლევა პირველია, რომელიც გველების ჯანმრთელობას კომპლექსურად უყურებს და არა მხოლოდ ერთ კონკრეტულ პათოგენზე ფოკუსირდება. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მონაცემები გადამწყვეტი იქნება ველური ბუნების კონსერვაციისთვის. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, თუ რა პათოგენები შეიძლება გადავიდეს კერძო კოლექციებიდან ველურ ბუნებაში ან სახეობების ტრანსლოკაციის დროს.