ერვინ შრედინგერის მიერ ასი წლის წინ წამოწყებული კვლევა ფერთა აღქმის შესახებ ახალ ეტაპზე გადავიდა. ლოს-ალამოსის ეროვნული ლაბორატორიის მეცნიერთა ჯგუფმა როქსანა ბუჯაკის ხელმძღვანელობით შეძლო იმ მათემატიკური ხარვეზების აღმოფხვრა, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში ფერთა თეორიას არასრულყოფილს ხდიდა.

მკვლევრებმა გამოიყენეს გეომეტრიული მეთოდები, რათა აეგოთ ფერთა აღქმის მათემატიკური მოდელი, რომელიც ეფუძნება ფერის ტონს, გაჯერებულობასა და სიმკვეთრეს. მათი დასკვნით, ფერთა ეს თვისებები არ არის დამოკიდებული კულტურულ გამოცდილებაზე, არამედ წარმოადგენს ფერთა მეტრიკის შინაგან, გეომეტრიულ მახასიათებელს.

მე-19 საუკუნეში მათემატიკოსმა ბერნჰარდ რიმანმა ივარაუდა, რომ ფერთა აღქმის სივრცე არ არის ბრტყელი, არამედ გამრუდებულია. 1920-იან წლებში შრედინგერმა ამ იდეაზე დაყრდნობით შექმნა მოდელი, თუმცა მასში ერთი ფუნდამენტური ხარვეზი დარჩა: ე.წ. „ნეიტრალური ღერძის“ (შავიდან თეთრისკენ მიმავალი რუხი ფერების ხაზი) ფორმალური განსაზღვრება.

„შრედინგერის განმარტებები ფერთა აღქმის შესახებ 100 წლის განმავლობაში იყო საფუძველი, მაგრამ მასში აკლდა ნეიტრალური ღერძის ზუსტი მათემატიკური დეფინიცია. ჩვენი ჯგუფის მთავარი მიღწევა სწორედ ამ ღერძის გეომეტრიული განსაზღვრებაა“, — აცხადებენ მკვლევრები. ამ მიზნით მათ მოუწიათ გასვლა ტრადიციული რიმანისეული სივრციდან და უფრო რთული გეომეტრიული მოდელის გამოყენება.

ახალმა კვლევამ ასევე გადაჭრა „ბეზოლდ-ბრიუკეს ეფექტის“ პრობლემა. ეს არის მოვლენა, როდესაც სინათლის ინტენსივობის ცვლილება ფერის ტონის აღქმაზე მოქმედებს. მეცნიერებმა ეს ეფექტი თავიანთ მოდელში ფერთა სივრცეში ყველაზე მოკლე გზის პრინციპით ახსნეს, რაც უფრო ზუსტ შედეგებს იძლევა, ვიდრე მანამდე არსებული ხაზოვანი მიდგომები.

ამ კვლევის შედეგები მნიშვნელოვანია თანამედროვე ტექნოლოგიებისთვის, მათ შორის ფოტოგრაფიის, ვიდეოგრაფიისა და მონაცემთა ვიზუალიზაციის სფეროებში. უფრო ზუსტი ფერთა მოდელი მეცნიერებს დაეხმარება ვიზუალური ინფორმაციის უკეთესად ანალიზსა და ინტერპრეტაციაში, რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია კომპლექსური სამეცნიერო კვლევებისთვის.

აღნიშნული ნაშრომი, რომელიც 2025 წელს გამოქვეყნდა ჟურნალში Computer Graphics Forum, წარმოადგენს ლოს-ალამოსის ლაბორატორიის ფართომასშტაბიანი პროექტის ნაწილს. ის ქმნის საფუძველს ფერთა მომავალი მოდელირებისთვის არარიმანისეულ სივრცეში, რაც ვიზუალიზაციის მეცნიერებაში დიდ ნაბიჯად ითვლება.