ვარსკვლავები კოსმოსში გაზისა და მტვრის უზარმაზარ ღრუბლებში იბადებიან. როდესაც ამ ღრუბლების ნაწილები გრავიტაციის გავლენით იკუმშება, წარმოიქმნება მკვრივი რეგიონები — მოლეკულური ღრუბლის ბირთვები, სადაც ახალი ვარსკვლავების ფორმირება იწყება.

ვარსკვლავები ხშირად ჯგუფურად ჩნდებიან და არა იზოლირებულად. ზოგჯერ ორი ახალშობილი ვარსკვლავი გრავიტაციულად ერთმანეთს უკავშირდება და ბინარულ სისტემას ქმნის. ასტრონომიული დაკვირვებები აჩვენებს, რომ ასეთი წყვილები ვარსკვლავების განვითარების ძალიან ადრეულ ეტაპზე ყალიბდება. თუმცა, მეცნიერებისთვის დიდი ხნის განმავლობაში გაუგებარი იყო, თუ როგორ ახერხებენ ეს პროტო-ვარსკვლავები ასე სწრაფად ერთმანეთთან დაახლოებას.

სიმულაციები და მაგნიტური ველების გავლენა

ამ საიდუმლოს ამოსახსნელად, მკვლევარებმა იაპონიის ეროვნული ასტრონომიული ობსერვატორიის სუპერკომპიუტერული სისტემების, ATERUI III-ისა და ATERUI II-ის გამოყენებით კომპლექსური სიმულაციები ჩაატარეს.

კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ გაზის ღრუბლებში გამავალი მაგნიტური ველები პროტო-ვარსკვლავების დაახლოებას უწყობს ხელს. მაგნიტურ ველსა და გაზს შორის ურთიერთქმედება ვარსკვლავურ წყვილს კუთხურ მომენტს ართმევს. ეს პროცესი მათ საშუალებას აძლევს, სპირალურად დაუახლოვდნენ ერთმანეთს და რეალისტურ დროში ბინარული სისტემა შექმნან.

სიმულაციებმა მაგნიტური ველების კრიტიკული მნიშვნელობა დაადასტურა. სატესტო მოდელში, სადაც მაგნიტური ველები გამორიცხული იყო, პროტო-ვარსკვლავები არა დაახლოების, არამედ ერთმანეთისგან დაშორების ტენდენციას ავლენდნენ.

კავშირი შავი ხვრელების შერწყმასთან

მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ მსგავსი მექანიზმი შესაძლოა ბევრად უფრო მასშტაბურ სისტემებშიც მოქმედებდეს. ახლად ჩამოყალიბებული გალაქტიკების ცენტრში არსებული მასიური ბინარული შავი ხვრელები, შესაძლოა, ასევე კარგავდნენ კუთხურ მომენტს მაგნიტური ველების დახმარებით.

ეს პროცესი ხსნის, თუ როგორ ახერხებენ გიგანტური შავი ხვრელები ერთმანეთთან იმდენად დაახლოებას, რომ საბოლოოდ შერწყდნენ. ეს შერწყმა კი გალაქტიკების შეჯახების შემდეგ სუპერმასიური შავი ხვრელების ფორმირების უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯია.

თუმცა, მასიური შავი ხვრელების ევოლუციის პირდაპირი სიმულაცია გამოთვლითი რესურსების გამო ჯერ კიდევ სირთულეს წარმოადგენს. მეცნიერების თქმით, საჭიროა შემდგომი კვლევები, რათა ზუსტად განისაზღვროს მაგნიტური ველების გავლენა ამ ექსტრემალური ობიექტების ქცევაზე.