2026 წლის აპრილში წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში განვითარებულმა სუპერტაიფუნმა „სინლაკუმ“ მეტეოროლოგიური დაკვირვებების ისტორიაში კვალი დატოვა. შტორმი, რომელმაც მარიანას კუნძულებზე ძლიერი წვიმები და წყალდიდობები გამოიწვია, „ძალადობრივი ტაიფუნის“ კატეგორიაში მოექცა, რაც მეხუთე კატეგორიის ქარიშხლის ექვივალენტურია.

ტაიფუნის გაძლიერების პროცესში მეცნიერებმა უჩვეულო მოვლენა დააფიქსირეს: შტორმმა ატმოსფეროს ზედა ფენებში, დედამიწიდან მრავალი კილომეტრის სიმაღლეზე, გრავიტაციული ტალღები წარმოქმნა. ეს ტალღები ჰგავს წყლის ზედაპირზე ქვის ჩაგდებისას წარმოქმნილ რგოლებს, ოღონდ ატმოსფერული მასშტაბით.

როგორ გახდა ტალღები ხილვადი?

აღნიშნული მოვლენა NOAA-20 სატელიტის მიერ ღამის საათებში გადაღებულმა VIIRS ინსტრუმენტმა დააფიქსირა. ტალღები ხილვადი გახდა ფენომენის, ე.წ. „ჰაერის ნათების“ (airglow) მეშვეობით, რომელიც მეზოსფეროში მიმდინარეობს. ეს ხდება მაშინ, როდესაც დღისით მზის ენერგიით დამუხტული ატომები ღამით ამ ენერგიას სინათლის სახით გამოყოფენ.

მკვლევარების თქმით, შტორმის ცენტრში, ე.წ. „ცხელი კოშკების“ (hot towers) მეშვეობით, სითბო ტროპოსფეროს ზემოთ ადის და სტრატოსფეროსა და მეზოსფეროში ტალღებს ქმნის. „ჩვენ ვხედავთ ტალღებს, რომლებიც რადიალურად და ზემოთ, კონუსისებური ფორმით ვრცელდება“, — აღნიშნავს ჯოან ალექსანდრე, NorthWest Research Associates-ის უფროსი მეცნიერი.

პროგნოზირების ახალი შესაძლებლობები

მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ გრავიტაციული ტალღების შესწავლა მხოლოდ ატმოსფერული ფენომენის გაგებით არ შემოიფარგლება. ეს პროცესი შესაძლოა გახდეს შტორმის სწრაფი გაძლიერების იდენტიფიცირების გასაღები, განსაკუთრებით ოკეანის იმ ნაწილებში, სადაც პირდაპირი დაკვირვება რთულია.

გრავიტაციული ტალღები ასევე ახდენს გავლენას იონოსფერულ ამინდზე. ისინი იწვევენ პლაზმის სიმკვრივის რხევებს, რაც შესაძლოა გახდეს სატელიტური სიგნალებისა და რადიოკავშირის შეფერხების მიზეზი. შესაბამისად, ასეთი კვლევები მნიშვნელოვანია როგორც კლიმატური პროგნოზებისთვის, ისე კოსმოსური ამინდის მონიტორინგისთვის.