SpaceX-ის საჯარო დებიუტი პარასკევს შედგება, თუმცა კომპანიის ზოგიერთი ინვესტორი ამ ისტორიულ მომენტს სრული გაურკვევლობით ხვდება. საუბარია იმ პირებზე, რომლებმაც კაპიტალის დაბანდება სპეციალური დანიშნულების საინვესტიციო სატრანსპორტო საშუალებების (SPV) მეშვეობით განახორციელეს.

SPV-ები გულისხმობს მექანიზმს, სადაც რამდენიმე ინვესტორი აერთიანებს სახსრებს ერთი კომპანიის აქციების შესაძენად. SpaceX-ის შემთხვევაში, მოთხოვნა იმდენად მაღალი იყო, რომ შეიქმნა მრავალფენიანი სტრუქტურები — როდესაც ერთი SPV-ის წევრები საკუთარი წილებით ქმნიდნენ ახალ SPV-ს. ზოგიერთ შემთხვევაში, ეს ჯაჭვი ოთხ ან ხუთ ფენასაც კი აღწევს.

გაურკვეველი მფლობელობა და დაგვიანებული შედეგები

ინვესტორთა ნაწილისთვის რეალური წილების შესახებ ინფორმაცია მხოლოდ მას შემდეგ გახდება ცნობილი, რაც IPO-ს შემდგომი „ლოქ-აფ“ (lock-up) პერიოდი დასრულდება. ეს შეთანხმებები ინსაიდერებსა და ადრეულ ინვესტორებს აქციების გაყიდვას გარკვეული ვადით უკრძალავს, რათა ბაზარზე ფასების მკვეთრი ვარდნა თავიდან აიცილონ.

Sabertooth Capital-ის მმართველი პარტნიორის, ჯასტინ ერნესტის განმარტებით, პირველი ფენის SPV-ებს აქციების განაწილებისთვის 30-დღიანი ვადა აქვთ. ეს ნიშნავს, რომ ყოველი მომდევნო ფენა დამატებით დროს კარგავს. საბოლოო ჯამში, ჯაჭვის ბოლოში მყოფმა ინვესტორებმა შესაძლოა აქციების მისაღებად რვა ან ცხრა თვეც კი იცადონ.

ფარული საფრთხეები და თაღლითობის რისკი

სიტუაციას ართულებს ის ფაქტიც, რომ მრავალფენიანი სტრუქტურები ხშირად გაუმჭვირვალეა. მეორად ბაზარზე მომუშავე ინვესტორები შიშობენ, რომ მოგების ნაწილი მენეჯერების მიერ დაწესებულმა საკომისიოებმა შესაძლოა „შეჭამოს“. უფრო უარეს შემთხვევაში, არსებობს შიში, რომ ზოგიერთი მენეჯერი საერთოდ ვერ უზრუნველყოფს აქციების რეალურ მიწოდებას.

სექტორში უკვე დაფიქსირდა კრიმინალური პრეცედენტი: Sestante Capital-ის მენეჯერი ჯოვანი პენეტა დააპატიმრეს და ოთხი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. მან დაამტკიცა, რომ თავდაცვითი ტექნოლოგიების კომპანია Anduril-ში წვდომის შესახებ ინფორმაცია გააყალბა. ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ლოქ-აფ პერიოდის ამოწურვის შემდეგ, მსგავსი თაღლითური სქემები შესაძლოა სხვაგანაც გამოვლინდეს.

„პრობლემა ისაა, რომ ინფორმაციის გადაცემა ხდება ჯაჭვურად. თითოეულმა ადამიანმა მხოლოდ ის იცის, რაც მის ზემოთ მყოფმა ფენამ აცნობა“, — აღნიშნავს მეორადი ბაზრის ინვესტორი.

ამჟამად, Anthropic-ისა და Anduril-ის მსგავსი კომპანიები უკვე კრძალავენ მსგავსი რთული SPV სტრუქტურების გამოყენებას, რათა მსგავსი გაურკვევლობები მომავალში აღიკვეთოს.