2018 წლის ივნისის ერთ დღეს, ინგლისური ენის ლექტორმა საკუთარი კაბინეტის ფანჯრიდან დაინახა, თუ როგორ ანადგურებდა სპეციალური ტექნიკა ათასობით წიგნს. უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის უკან დადგმული უზარმაზარი მწვანე კონტეინერი წიგნებით ივსებოდა. ეს არ იყო შემთხვევითი მოვლენა; ბიბლიოთეკაში დაგეგმილი რემონტი და „სივრცის ოპტიმიზაცია“ წიგნების ფონდის განადგურების მიზეზად იქცა.

პროცესი, რომელსაც საინფორმაციო მეცნიერებაში „დეაქსესია“ (deaccessioning) ჰქვია, სინამდვილეში ცოდნის სისტემურ გაუფასურებას ნიშნავს. ლექტორებმა და სტუდენტებმა წიგნების გადარჩენისთვის ბრძოლა სცადეს, თუმცა უნივერსიტეტის საკუთრების სტატუსმა მათ ხელ-ფეხი შეუკრა. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული წიგნები, რომლებიც „ნაგვად“ გამოცხადდა, კერძო პირებზე ვერ გაიცემოდა.

წიგნი როგორც მედიუმი და ტექსტი როგორც მოჩვენება

ჟაკ დერიდას ფილოსოფიის მიხედვით, არსებობს განსხვავება ტექსტსა და წიგნს შორის. წიგნი არის ფიზიკური აპარატი, რომელიც ტექსტს ინახავს, ხოლო თავად ტექსტი — აზრების ჯაჭვია. წიგნის განადგურება შესაძლებელია, თუმცა ტექსტი ინტერპრეტაციების მეშვეობით აგრძელებს არსებობას. თუმცა, ავტორის მიერ წიგნის მინდვრებზე გაკეთებული შენიშვნები და კითხვები სწორედ ის უნიკალური კვალია, რომელიც ფიზიკური მატარებლის განადგურებასთან ერთად უკვალოდ ქრება.

ედიტ უორტონის ბიბლიოთეკის მაგალითი ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია წიგნს მოგვიყვეს არა მხოლოდ თავად ავტორის, არამედ მისი, როგორც მკითხველის ევოლუციის შესახებ. როდესაც წიგნი ნადგურდება, წყდება კავშირი ავტორსა და მკითხველს შორის. მედიუმის გარეშე, დიალოგი წყდება.

ციფრული ეპოქის გამოწვევები

კვლევები ადასტურებს, რომ ბეჭდური ტექსტის კითხვა გაცილებით მაღალი გააზრების უნარს იძლევა, ვიდრე ციფრული ვერსიების სკანირება. მიუხედავად ამისა, საგანმანათლებლო დაწესებულებები სულ უფრო ხშირად ანიჭებენ უპირატესობას სივრცეს და არა წიგნებს. თანამედროვე ტექნოლოგიები, რომლებიც მოხერხებულობას გვთავაზობენ, ხშირად ქმნიან ბარიერებს სიღრმისეულ წვდომასა და ცოდნის შენარჩუნებას შორის.

წიგნების კლების პროცესი პირდაპირ კავშირშია იდეების მიმოქცევის შემცირებასთან. როდესაც ბიბლიოთეკები თავიანთ ფონდებს ანადგურებენ, ისინი წყვეტენ იმ ჯაჭვს, რომელიც მკითხველს ცოდნასთან აკავშირებს. წიგნი აღარ არის მხოლოდ ინფორმაციის წყარო, ის არის მეხსიერების ისტორიული არქივი, რომლის გარეშეც საზოგადოება საკუთარ წარსულთან კავშირს კარგავს.