პროგრამირების ენაზე Rust შექმნილი ახალი X11 სერვერი, სახელად Yserver, ტექნოლოგიური საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოექცა. მისი მთავარი მიზანი არ არის არსებული Xorg-ის კლონირება, არამედ პრაქტიკული, თანამედროვე სტანდარტებზე მორგებული სერვერის შექმნა, რომელიც Linux-ის დესკტოპ გარემოს ეფექტურად მართავს.

ავტორები აქცენტს აკეთებენ „მემკვიდრეობითი ბარგის“ მოშორებაზე. ეს გულისხმობს ისეთი მოძველებული ფუნქციების უგულებელყოფას, როგორიცაა მრავალეკრანიანი კონფიგურაციების რთული მხარდაჭერა, არასტანდარტული ვიზუალები და მოძველებული დრაივერების არქიტექტურა.

შესაძლებლობები და თავსებადობა

ამჟამად Yserver-ს შეუძლია გაუშვას ისეთი პოპულარული დესკტოპ გარემოებები, როგორებიცაა MATE, XFCE და Cinnamon. ტესტირების პროცესში წარმატებით ჩაეშვა ფანჯრების მენეჯერებიც, მათ შორის FVWM3, e16 და wmaker.

პროექტი მხარს უჭერს უამრავ გაფართოებას, მათ შორის DRI3, GLX, RANDR და XInputExtension. განსაკუთრებით აღსანიშნავია GLX_EXT_texture_from_pixmap-ის იმპლემენტაცია, რაც საშუალებას იძლევა, მხარი დავუჭიროთ ისეთ კომპლექსურ პროგრამებს, როგორიცაა Compiz.

ტესტირება და ტექნიკური მხარე

Yserver-მა გაიარა ტესტირება სხვადასხვა აპარატურულ უზრუნველყოფაზე, მათ შორის AMD-სა და Intel-ის პროცესორებზე, ასევე Apple-ის M1 და M2 ჩიპებზე Asahi Linux-ის გამოყენებით. საინტერესოა, რომ პროექტი მუშაობს Snapdragon X1-ის პლატფორმაზეც.

აღსანიშნავია, რომ Nvidia-ს დახურული დრაივერების შემთხვევაში Yserver-ის სრულფასოვანი მუშაობა ამ ეტაპზე შეუძლებელია. დეველოპერის თქმით, მათი ტესტირებისას არსებულ GTX 1050-ზე Nouveau დრაივერმაც კი ვერ უზრუნველყო სტაბილური მუშაობა.

როგორ მუშაობს Yserver?

სერვერი იყენებს libseat-ს სესიების მართვისთვის და შეუძლია პირდაპირ დაუკავშირდეს ატომურ KMS-ს. მომხმარებელს შეუძლია მისი გაშვება როგორც lightdm-ის მეშვეობით გრაფიკული შესვლისთვის, ისე პირდაპირ TTY-დან, ~/.xinitrc სკრიპტის გამოყენებით.

პროექტი ვრცელდება MIT ლიცენზიით და მისი განვითარება ღიაა საზოგადოებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ სახელი „Yserver“ დროებითია და შესაძლოა შეიცვალოს, პროექტის მიზანი — თანამედროვე და მსუბუქი X11 სერვერის შექმნა — მკაფიოდ არის განსაზღვრული.