ისრაელის სამხედრო ოპერაციის 100 დღის თავზე, ლიბანში პოლიტიკური ბალანსი სერიოზული გამოცდის წინაშეა. ქვეყნის ორი უმსხვილესი შიიტური ძალა, „ამალის“ მოძრაობა და „ჰეზბოლა“, ოფიციალურად კვლავ მოკავშირეებად რჩებიან, თუმცა რეალობა გაცილებით რთულია.

ისტორიული კონტექსტი და „ამალის“ როლი

„ამალი“, რაც არაბულად „იმედს“ ნიშნავს, 1974 წელს დაარსდა როგორც „დაჩაგრულთა მოძრაობა“. ორგანიზაციის ფესვები ირანში დაბადებულ შიიტ ლიდერ მუსა სადრთან მიდის. 1980 წლიდან მოძრაობას სათავეში ნაბიჰ ბერი უდგას, რომელიც დღემდე ლიბანის პარლამენტის სპიკერის პოსტს იკავებს.

მიუხედავად იმისა, რომ „ჰეზბოლამ“ თავისი სამხედრო ძლიერებითა და ირანული მხარდაჭერით დომინანტი როლი მოიპოვა, „ამალი“ ყოველთვის რჩებოდა შიიტური თემის მთავარ ინსტიტუციურ წარმომადგენლად ლიბანის სახელმწიფო სტრუქტურებში.

ახალი პოლიტიკური რეალობა

ანალიტიკოსების ნაწილი მიიჩნევს, რომ „ჰეზბოლას“ სამხედრო და პოლიტიკური პოზიციების შესუსტება „ამალს“ მანევრირების მეტ სივრცეს აძლევს. 2024 წლის მარტში, ისრაელის ინტენსიური იერიშების შემდეგ, ლიბანის მთავრობამ „ჰეზბოლას“ სამხედრო აქტივობები აკრძალა. ამ გადაწყვეტილებას „ამალის“ მინისტრებმაც დაუჭირეს მხარი.

ექსპერტი სუჰაიბ ჯავჰარი აღნიშნავს, რომ თუ „ჰეზბოლა“ შიდა რეორგანიზაციით იქნება დაკავებული, „ამალი“ კიდევ უფრო გააძლიერებს თავის როლს, როგორც დამაკავშირებელი რგოლი შიიტურ თემსა და დანარჩენ ლიბანურ ინსტიტუციებს შორის.

„ამალს შეუძლია თავი წარმოაჩინოს, როგორც დასავლეთისთვის უფრო მისაღებ პარტნიორს, რადგან ის საუბრობს სახელმწიფო ინსტიტუტების, მოლაპარაკებებისა და რეკონსტრუქციის ენით,“ - აცხადებს პოლიტოლოგი იმად სალამეი.

გამოწვევები და მომავალი

ნაბიჰ ბერის ასაკი და ჯანმრთელობის მდგომარეობა კითხვის ნიშნებს აჩენს მოძრაობის მომავალთან დაკავშირებით. კარიმ საფიედინის შეფასებით, „ამალი“ ხშირად ოპორტუნისტულ პოზიციას იკავებს და ბერი საკუთარ გავლენას დიპლომატიური არხების საშუალებით ინარჩუნებს.

მიუხედავად „ჰეზბოლას“ მიმართ არსებული სკეპტიციზმისა, ბევრი ანალიტიკოსი თანხმდება, რომ მანამ, სანამ ირანის მხარდაჭერა გრძელდება, ლიბანის მთავრობას „ჰეზბოლას“ განიარაღება გაუჭირდება. ამ ფონზე, „ამალის“ სტრატეგია კვლავ დელიკატურ ბალანსირებად რჩება – ის ცდილობს დაიცვას შიიტური თემის ინტერესები ისე, რომ პირდაპირი კონფლიქტი თავიდან აიცილოს როგორც სახელმწიფოსთან, ისე საერთაშორისო მედიატორებთან.