აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და ირანის პრეზიდენტ მასუდ ფეზეშქიანს შორის გაფორმებული ურთიერთგაგების მემორანდუმი (MOU) იმ პოლიტიკურ, სამხედრო და ეკონომიკურ შედეგებს აჯამებს, რომლებიც 28 თებერვალს ირანზე თავდასხმას მოჰყვა. ომის ადამიანური ფასი უკვე ცხადია — ირანსა და ლიბანში ათასობით ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის მშვიდობიანი მოქალაქეები.

სტრატეგიული თვალსაზრისით, აშშ-მა და ისრაელმა მნიშვნელოვანი მარცხი განიცადეს. თეირანის რეჟიმისთვის, რომელსაც მსოფლიოს უძლიერესი სახელმწიფო და რეგიონული ზესახელმწიფო უპირისპირდებოდა, ეს ოპერაცია გადარჩენისთვის ბრძოლა იყო. რეჟიმი არა მხოლოდ გადარჩა, არამედ პოლიტიკურად გაძლიერდა.

ირანის სტრატეგიამ, ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვით, მსოფლიო ეკონომიკის ნავთობისა და გაზის მარაგების მეხუთედი პარალიზება მოახდინა. ამან დონალდ ტრამპი აიძულა, წასულიყო დათმობებზე, რამაც ვაშინგტონსა და იერუსალიმში ომის მომხრე წრეების მწვავე უკმაყოფილება გამოიწვია.

რა ითვალისწინებს შეთანხმება?

მემორანდუმი მოითხოვს ლიბანში ომის შეწყვეტას, თუმცა ისრაელი აცხადებს, რომ ამას არ დათანხმდება. ისრაელი ლიბანში თავისუფალი მოქმედების უფლებას ითხოვს, რაც აშშ-სა და ისრაელს შორის არსებულ უთანხმოებას კიდევ უფრო აღრმავებს.

სანაცვლოდ, აშშ ირანული პორტების ბლოკადის მოხსნასა და სანქციების გაუქმებას დათანხმდა. ეს ირანს ნავთობის ექსპორტით მილიარდობით დოლარის გამომუშავების საშუალებას აძლევს. მხარეები ასევე გეგმავენ საზღვარგარეთ გაყინული ირანული აქტივების დაბრუნების პროცესის დაწყებას.

ომის გაურკვეველი მიზნები

ანტონი ბლინკენმა სოციალურ ქსელში აღნიშნა, რომ ზავის ერთადერთი „მიღწევა“ სრუტის გახსნაა, რომელიც ომამდეც ღია იყო. კითხვა იმის შესახებ, თუ რა იყო ამ ომის რეალური მიზანი, კვლავ პასუხგაუცემელი რჩება.

ეს მოვლენები შესაძლოა ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს კარიერის დასასრულად იქცეს. ოქტომბერში დაგეგმილი არჩევნების წინ, მას მოუწევს პასუხი გასცეს ამომრჩეველს უსაფრთხოების იმ კოლოსალურ ჩავარდნებზე, რომელმაც 2023 წლის 7 ოქტომბერს ჰამასის შეჭრა გამოიწვია.

ირანის რეჟიმმა, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში მტრული გარემოსთვის იყო მზად, დაამტკიცა, რომ მისი ინსტიტუტები მარტივად არ იშლება. ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვა კი აღმოჩნდა იარაღი, რომელიც გაცილებით ეფექტური და იაფია, ვიდრე რეგიონში წლების განმავლობაში ნაშენი მოკავშირეთა ქსელი.

Reuters