ჩვენი ტვინი თავის ქალის ბნელ სივრცეში არსებობს, თუმცა ზუსტად იცის, როდის გვიჩქარდება გულისცემა, როდის გვშია ან როდის გვეუფლება შიში. ეს „შიდა ხედვის“ უნარი, რომელსაც მეცნიერები ინტეროცეფციას უწოდებენ, ათწლეულების განმავლობაში მხოლოდ სახელმძღვანელოების თემა იყო. დღეს კი, ახალი ტექნოლოგიების წყალობით, ეს მიმართულება ნეირომეცნიერების ერთ-ერთი ყველაზე აქტუალური სფერო გახდა.

რა არის ინტეროცეფცია?

ტერმინი 1906 წელს ბრიტანელმა ნეიროფიზიოლოგმა ჩარლზ შერინგტონმა დაამკვიდრა. ეს არის სისტემა, რომლითაც ჩვენი ტვინი სხეულის შიდა მდგომარეობას „რუკაზე“ აღნიშნავს და მას რეალურ დროში ანახლებს. წარმოიდგინეთ კოსმოსური ხომალდის მართვის პანელი, რომელიც მუდმივად აკონტროლებს ჟანგბადის დონეს, ენერგიასა და ტექნიკურ გამართულობას — სწორედ ამას აკეთებს ჩვენი ტვინი სხეულისთვის.

კვლევები ადასტურებს, რომ ჩვენი გადაწყვეტილებები ლოგიკის გარდა, სხეულის სიგნალებითაც არის განპირობებული. მაგალითად, როდესაც ვგრძნობთ „პეპლებს მუცელში“ ან კანის გაციებას, ეს ჩვენი ორგანიზმის მომზადებაა მოქმედებისთვის. ნეირომეცნიერ ანტონიო დამასიოს თქმით, ემოციური სიგნალების გარეშე ადამიანს რთული არჩევანის გაკეთებაც კი უჭირს.

ვაგუსის ნერვი: ინფორმაციის მთავარი მაგისტრალი

კვლევების ცენტრში ვაგუსის ნერვია, რომელიც ორგანოებიდან ტვინისკენ ინფორმაციის უზარმაზარ ნაკადს ატარებს. ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის მკვლევარი სტივ ლიბერლესი აღმოაჩინა, რომ ეს ნერვი არ არის ერთიანი „კაბელი“. ის შედგება სპეციალიზებული ნერვული უჯრედებისგან, რომლებიც ინდივიდუალურად პასუხობენ კონკრეტულ ორგანოებს — გულს, ფილტვებს ან კუჭს.

თითოეულ ამ ნერვულ ბოჭკოს განსხვავებული ფუნქცია აქვს: ერთი აკონტროლებს სუნთქვის სიხშირეს, მეორე — ფილტვების გაფართოებას, მესამე კი სასუნთქ გზებში მოხვედრილ საფრთხეებს აფიქსირებს. ეს აღმოჩენა გვიჩვენებს, რამდენად რთული და დახვეწილია ჩვენი ორგანიზმის შიდა კომუნიკაცია.

მოლეკულური საიდუმლოებები

კიდევ ერთი გარღვევა ნობელის პრიზის ლაურეატ არდემ პატაპუტიანის სახელს უკავშირდება. მან შეძლო იმ მოლეკულური „კარიბჭეების“ აღმოჩენა, რომლებიც ფიზიკურ შეხებას ან ზეწოლას ელექტრონულ სიგნალებად გარდაქმნის. ეს პროცესი მანამდე მეცნიერებისთვის მიუწვდომელი იყო, რადგან იონური არხები, რომლებიც ამ სიგნალებს ატარებენ, მიკროსკოპისთვისაც კი უხილავია.

ამ კვლევებს უდიდესი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. ინტეროცეფციის უკეთ გააზრებამ შესაძლოა რადიკალურად შეცვალოს ისეთი მდგომარეობების მკურნალობა, როგორიცაა ქრონიკული ტკივილი, სიმსუქნე და შფოთვითი აშლილობები. როდესაც ჩვენ ვსწავლობთ სხეულის სიგნალების სწორად ინტერპრეტაციას, ჩვენი ფსიქოლოგიური მდგომარეობაც იცვლება.