ათწლეულების განმავლობაში, ფინანსური მრჩევლები ავტომობილის შეძენის მსურველებს მარტივ და ეფექტურ გზამკვლევს — 20-4-10 წესს სთავაზობდნენ. ეს ფორმულა გულისხმობდა ავტომობილის ღირებულების 20%-ის წინასწარ გადახდას, სესხის აღებას არაუმეტეს ოთხი წლის ვადით და ტრანსპორტირების მთლიანი ხარჯების შეზღუდვას შემოსავლის 10%-მდე. მიზანი მარტივი იყო: დავალიანების კონტროლი და ავტომობილის გაუფასურებით გამოწვეული ფინანსური რისკების შემცირება.

თუმცა, დღეს ეს წესი რეალობას აცდენილია. ექსპერტები თანხმდებიან, რომ 20-4-10 ფორმულა გათვლილი იყო ბაზარზე, რომელიც აღარ არსებობს. ამის დასტურია სტატისტიკაც: Edmunds-ის 2025 წლის მონაცემებით, ახალი ავტომობილების სესხების მხოლოდ 5.6%-ს აქვს 48-თვიანი დაფარვის ვადა.

ბაზარზე არსებული მდგომარეობა მათემატიკურად უფრო რთულია, ვიდრე წლების წინ. Cox Automotive-ის ინფორმაციით, ახალი ავტომობილის საშუალო ფასი დაახლოებით 49 461 დოლარს, ხოლო მეორადის — 26 300 დოლარს შეადგენს. შედეგად, 20-4-10 წესის დაცვა დღეს უკვე ექვსნიშნა შემოსავლის მქონე პირებისთვისაც კი გამოწვევად იქცა.

რატომ არის ეს წესი დღეს არარეალისტური?

მთავარი პრობლემა 10%-იანი ზღვარია, რომელშიც უნდა ჩაეტიოს ავტომობილის ყოველთვიური ხარჯები. თუ ავიღებთ საშუალო მეორად ავტომობილს, რომლის ფასი 26 342 დოლარია, 20%-იანი პირველადი შენატანით, ყოველთვიური გადასახადი, დაზღვევა, საწვავი და ტექნიკური მომსახურება ჯამში თვეში დაახლოებით 996 დოლარს შეადგენს. ამ ხარჯის შემოსავლის 10%-ში ჩასატევად, ოჯახს წლიურად დაახლოებით 120 000 დოლარი უნდა ჰქონდეს.

ახალი ავტომობილების შემთხვევაში ვითარება კიდევ უფრო მკაცრია. საშუალოდ 50 400 დოლარიანი ავტომობილისთვის ყოველთვიური ხარჯი 1 500 დოლარს უახლოვდება, რაც წესის დაცვისთვის წლიურად 175 000 დოლარიან შემოსავალს მოითხოვს. შედარებისთვის, აშშ-ის მოსახლეობის მედიანური შემოსავალი 2024 წელს 83 730 დოლარი იყო.

როგორ ავირიდოთ თავიდან ფინანსური ხაფანგი?

ფინანსური მრჩევლები აფრთხილებენ მყიდველებს, რომ ყურადღება მხოლოდ ყოველთვიურ გადასახადზე არ გაამახვილონ. სწორედ ეს მიდგომა უბიძგებს მომხმარებლებს 72 ან 84-თვიანი სესხებისკენ, რაც საბოლოოდ ავტომობილს „სიმდიდრის დამანგრეველ“ ფაქტორად აქცევს.

„ნუ ფოკუსირდებით მხოლოდ ყოველთვიურ შენატანზე, დაფიქრდით მთლიან ხარჯზე თქვენი შემოსავლის პროცენტულად,“ — აღნიშნავს ექსპერტი ჯეფ ჯაჯი.

თუ მკაცრი 10%-იანი ზღვარის დაცვა შეუძლებელია, ექსპერტები გვირჩევენ, ტრანსპორტირების ხარჯი შემოსავლის 12-15%-მდე გაზარდონ, ვიდრე სესხის ვადა ხელოვნურად გაწელონ. ასევე, რეკომენდებულია 3-დან 5 წლამდე ასაკის მეორადი ავტომობილების შერჩევა, რაც ბალანსს იცავს გაუფასურებასა და თანამედროვე ტექნოლოგიურ უსაფრთხოებას შორის.