გალაპაგოსის კუნძულები, რომლებიც ეკვადორის სანაპიროსთან მდებარეობს, მსოფლიოში ცნობილია თავისი უნიკალური ფაუნით. ახლა კი ამ ჩამონათვალს კიდევ ერთი უჩვეულო ბინადარი შეემატა — მკვლევრებმა ოკეანის სიღრმეებში მანამდე უცნობი, პატარა ზომის ცისფერი რვაფეხა აღმოაჩინეს.

აღმოჩენა 2015 წელს, ექსპედიცია E/V Nautilus-ის დროს შედგა. მეცნიერები დისტანციურად მართვადი წყალქვეშა აპარატის (ROV) საშუალებით დარვინის კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარე წყალქვეშა მთას იკვლევდნენ, როდესაც დაახლოებით 1800 მეტრის სიღრმეზე უჩვეულო არსება შენიშნეს.

აღმოჩენა და ტექნოლოგიური გამოწვევა

რვაფეხა, რომელიც ზომით ჩოგბურთის ბურთს ჰგავს, მეცნიერებმა მაშინვე აღნიშნეს მისი მკვეთრი ცისფერი შეფერილობით. კვლევის ავტორის, ჯანეტ ვოიტის თქმით, ეს არსება იმდენად განსხვავებული იყო ყველაფრისგან, რაც მანამდე ენახათ, რომ მისი იდენტიფიცირება დაუყოვნებლივ გახდა საჭირო.

მეცნიერების წინაშე სერიოზული დილემა დადგა. ახალი სახეობის ოფიციალური აღწერისთვის ჩვეულებრივ საჭიროა ნიმუშის დისექცია — კბილების, პირის ღრუსა და სხვა ორგანოების დეტალური შესწავლა. თუმცა, რადგან მკვლევრებს მხოლოდ ერთი ეგზემპლარი ჰქონდათ, მისი დაზიანება არ სურდათ.

CT-სკანირება, როგორც გამოსავალი

ამ გამოწვევის გადასაჭრელად გუნდმა თანამედროვე ტექნოლოგიებს მიმართა. ჩიკაგოს Field Museum-ის სპეციალისტებმა რვაფეხას მაღალი გარჩევადობის მიკრო-CT სკანირება ჩაუტარეს. ამ მეთოდით, ნიმუშის დაზიანების გარეშე, შესაძლებელი გახდა 3D მოდელის შექმნა და შინაგანი ორგანოების დეტალური შესწავლა.

„ეს იყო პრივილეგია — დამეთვალიერებინა რაღაც ისეთი, რაც მანამდე არცერთ ადამიანს არ უნახავს“, — აცხადებს სტეფანი სმიტი, რომელიც კვლევაში კომპიუტერული ტომოგრაფიის პროცესს ხელმძღვანელობდა. სკანირებამ მკვლევრებს საშუალება მისცა, ოფიციალურად დაედასტურებინათ ახალი სახეობის არსებობა და მას Microeledone galapagensis ეწოდა.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

ჯანეტ ვოიტი, რომელიც რვაფეხების ევოლუციას 40 წელზე მეტია იკვლევს, აღნიშნავს, რომ მსოფლიო ოკეანის უდიდესი ნაწილი ჯერ კიდევ შეუსწავლელია. მსგავსი აღმოჩენები მეცნიერებს ეხმარება უკეთ გაიაზრონ ოკეანის მყიფე ეკოსისტემები და მათი დაცვის მნიშვნელობა.

კვლევის თანაავტორი სალომე ბუგლასი ხაზს უსვამს, რომ ყოველი ახალი სახეობა მეცნიერებისთვის თავსატეხის ახალი ნაწილია. ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, თუ რაოდენ მდიდარი და იდუმალია ოკეანის ფსკერი, რომლის შესწავლაც კაცობრიობისთვის კვლავ პრიორიტეტულ მიმართულებად რჩება.