თაფლის ფუტკრები გაცილებით უფრო დახელოვნებული ნავიგატორები არიან, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა. ფრაიბურგის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა დაადგინა, რომ თითოეულ ფუტკარს აქვს საკუთარი, მკაცრად განსაზღვრული საფრენი მარშრუტი, რომელსაც ის ყოველი ფრენისას მაღალი სიზუსტით იმეორებს.

კვლევას ნეირობიოლოგი და ქცევითი ბიოლოგი, პროფესორი ენდრიუ სტროუ ხელმძღვანელობდა. გუნდმა გამოიყენა სპეციალური დრონი, რათა დაეკვირვებინა ფუტკრები, რომლებიც სკასა და საკვებ წყაროს შორის დაახლოებით 120 მეტრის მანძილს ფარავდნენ.

მწერების ფრენის დასაკვირვებლად მეცნიერებმა გამოიყენეს ტექნიკა სახელწოდებით „Fast Lock-On (FLO) Tracking“. თითოეულ ფუტკარს ზურგზე პატარა ამრეკლი მარკერი დაუმაგრეს, ხოლო დრონზე დამონტაჟებული კომპიუტერული სისტემა არეკლილი სინათლის საშუალებით ფუტკრის მოძრაობას მილიწამებში აფიქსირებდა.

„ჩვენმა სისტემამ პირველად მოგვცა საშუალება, ბუნებრივ გარემოში ფუტკრების ფრენის 3D მარშრუტები მაღალი გარჩევადობით აღგვებეჭდა“, — აცხადებს პროფესორი სტროუ. მისი თქმით, თითოეულ ფუტკარს აქვს საკუთარი „პიროვნება“ და უპირატესი მარშრუტი, რომელსაც ის მუდმივად მიყვება.

როგორ იყენებენ ფუტკრები ორიენტირებს?

მკვლევარებმა გერმანიაში, კაიზერშტულის რეგიონში, 255 საფრენი ბილიკი გააანალიზეს. ტერიტორია მოიცავდა სიმინდის ყანას, ბუჩქნარსა და ხეს, რომელიც სკასა და საკვებს შორის იყო განლაგებული და ფუტკრებს პირდაპირი გზით ფრენას უშლიდა ხელს.

„ფრენის მარშრუტებში უმაღლესი სიზუსტე დავაფიქსირეთ. ინდივიდუალური ფუტკრები წინა ფრენების ბილიკებს სანტიმეტრების სიზუსტით იმეორებდნენ“, — აღნიშნავს სტროუ. ყველაზე სტაბილური ქცევა შესამჩნევი იყო თვალსაჩინო ლანდშაფტური ობიექტების, განსაკუთრებით კი ხის გარშემო.

პირიქით, ყველაზე მეტი გადახრა მაშინ ფიქსირდებოდა, როდესაც ფუტკრები სიმინდის ყანის თავზე დაფრინავდნენ, სადაც ვიზუალური ორიენტირები ნაკლებია. ეს მიუთითებს, რომ ლანდშაფტური ნიშნულები ფუტკრების ნავიგაციისთვის გადამწყვეტია.

რა ბედი ეწევა „მოცეკვავე ფუტკრების“ თეორიას?

აღმოჩენამ ახალი შუქი მოჰფინა ცნობილ „მოცეკვავე ფუტკრების“ (waggle dance) ფენომენს, რომლითაც მწერები ერთმანეთს საკვების ადგილსამყოფელს ატყობინებენ. აქამდე ცნობილი იყო, რომ ეს ცეკვა არ არის სრულად ზუსტი და შესაძლოა 30-გრადუსიანი ცდომილება ჰქონდეს.

ახალი კვლევა ადასტურებს, რომ ცდომილება ფუტკრის ნავიგაციის უნარის ნაკლებობით კი არა, არამედ იმით არის განპირობებული, რომ ნაცნობ ადგილებში ფუტკრები ბევრად უფრო ზუსტად ორიენტირებენ, ვიდრე ეს კომუნიკაციის საშუალებით ჩანს. ისინი საკუთარ მარშრუტებს თითქმის იდეალურად იცავენ.