ვაკიტა (Phocoena sinus) — პატარა ზომის ზღვის ძუძუმწოვარი, რომელიც მხოლოდ კალიფორნიის ყურის წყლებში ბინადრობს — დღეს დედამიწაზე არსებულ ერთ-ერთ ყველაზე გადაშენებად სახეობად ითვლება. ეს არსება ცეტაცეების ჯგუფში ყველაზე პატარაა და მეცნიერებისთვის მე-20 საუკუნის მეორე ნახევრამდე უცნობი რჩებოდა.

ამჟამად ველურ ბუნებაში სულ რამდენიმე ვაკიტაა დარჩენილი. მათი პოპულაციის კატასტროფული კლება ძირითადად უკანონო თევზჭერითაა გამოწვეული. ბრაკონიერები ტოტოაბას დასაჭერად იყენებენ ბადეებს, რომლებშიც ვაკიტები შემთხვევით ებმებიან და იხოცებიან. მიუხედავად აკრძალვებისა, საერთაშორისო შავ ბაზარზე არსებული მოთხოვნა ამ სახეობას განადგურების საფრთხის წინაშე აყენებს.

სპეციალისტთა ჯგუფმა, ფლორიდის ატლანტიკური უნივერსიტეტის (FAU), სან-დიეგოს ბუნების ისტორიის მუზეუმისა და NOAA Fisheries-ის ჩართულობით, გადაწყვიტა ამ უნიკალური ცხოველის ანატომიური მონაცემები ციფრულ ფორმატში შემოენახა. კვლევის საფუძვლად 1966 წელს მოპოვებული მდედრი ვაკიტას ჩონჩხი იქცა.

მეცნიერებმა გამოიყენეს სამედიცინო კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) და მიკრო-ტომოგრაფია (micro-CT). ამ ტექნოლოგიებმა საშუალება მისცა მკვლევრებს, აღებეჭდათ ძვლების ისეთი დეტალები, რომლებიც ადამიანის თმის ღერზე უფრო წვრილია. შედეგად, შეიქმნა ინტერაქტიული, სამგანზომილებიანი მოდელები.

პროექტის ავტორის, ჯეიმი კნაუბის თქმით, ეს ციფრული არქივი მეცნიერებსა და განათლების სფეროს წარმომადგენლებს საშუალებას მისცემს, შეისწავლონ სახეობა რეალური ნიმუშის დაზიანების გარეშე. მონაცემები უკვე განთავსებულია MorphoSource-ის პლატფორმაზე და ყველასთვის ხელმისაწვდომია.

ამგვარი მიდგომა არამხოლოდ ინახავს ინფორმაციას გადაშენების პირას მყოფი არსების შესახებ, არამედ ზრდის ცნობიერებას გლობალური ბიომრავალფეროვნების კრიზისის მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ციფრული ასლები ვერ შეცვლის ცოცხალ ორგანიზმებს, ისინი მეცნიერებას აძლევს ინსტრუმენტს მომავალი თაობებისთვის ცოდნის გადასაცემად.