ირმების ქრონიკული დაავადება (CWD) შესაძლოა გაცილებით არაპროგნოზირებადი იყოს, ვიდრე მეცნიერები აქამდე ვარაუდობდნენ. კალგარის უნივერსიტეტის მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმა შეისწავლა, შეუძლია თუ არა ამ დაავადებას ცერვიდების (ირმები, ელკები) მიღმა სხვა სახეობებზე გადასვლა.

CWD არის ნევროლოგიური, ფატალური დაავადება, რომელსაც ინფექციური ცილები — პრიონები იწვევს. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანებში დაავადების არცერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა, სპეციალისტები ხაზს უსვამენ მუდმივი მონიტორინგის აუცილებლობას.

„Science Advances“-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში გამოყენებული იქნა ლაბორატორიული ექსპერიმენტები. მიუხედავად იმისა, რომ უმეტეს შემთხვევაში ცხოველებს კლინიკური სიმპტომები არ გამოუვლენიათ, მათ ქსოვილებში ინფექციური პრიონები მაინც აღმოჩნდა. როდესაც ეს მასალა სხვა სახეობებს გადაეცა, მათ დაავადების ნიშნები განუვითარდათ.

კვლევის წამყვანი ავტორი, დოქტორი სამია ჰანაუი აღნიშნავს, რომ ინფექციური პრიონები შეიძლება არსებობდნენ და გადაეცემოდნენ მაშინაც კი, როდესაც ცხოველს აშკარა სიმპტომები არ აღენიშნება. ეს ფაქტი დაავადების გავრცელების სურათს ართულებს.

პრიონები განსხვავდებიან სხვა ინფექციური აგენტებისგან, რადგან მათ აქვთ უნარი, შეიცვალონ მასპინძლის ცვლის პროცესში. ეს ნიშნავს, რომ დაავადება შესაძლოა ახალ შტამებად გარდაიქმნას. კალგარის უნივერსიტეტის პროფესორი ჰერმან შაცლი განმარტავს, რომ პრიონები არ არის ფიქსირებული აგენტები — მათი ევოლუცია ცვლის დაავადების ქცევას.

სიტუაციას ისიც ამძიმებს, რომ დაავადებული ცხოველები ინფექციურ პრიონებს გარემოში სიმპტომების გამოვლენამდე დიდი ხნით ადრე გამოყოფენ. შარდისა და განავლის მეშვეობით პრიონები აბინძურებენ ნიადაგსა და მცენარეულობას, რაც ინფექციის კერებს ქმნის.

რაც შეეხება ადამიანისთვის რისკს, მეცნიერები ამბობენ, რომ ამ ეტაპზე პირდაპირი საფრთხე არ არსებობს. თუმცა, ისტორიულად პრიონული დაავადებები უკვე გადასულან სახეობათა ბარიერებს, როგორც ეს „გიჟური ძროხის დაავადების“ (BSE) შემთხვევაში მოხდა.

ამჟამად მკვლევრები მუშაობენ ვაქცინაციის მეთოდებზე, რათა ირმების პოპულაციაში ინფექციის გავრცელება შეამცირონ. თაგვების მოდელებზე ჩატარებულმა ცდებმა აჩვენა, რომ ვაქცინირებული ცხოველები ნაკლებ პრიონს გამოყოფენ და უფრო დიდხანს ცოცხლობენ. მეცნიერთა თქმით, დაავადების დინამიკის კვლევა მომავალში საზოგადოებრივი ჯანდაცვისა და ველური ბუნების დასაცავად გადამწყვეტი იქნება.