Mayo Clinic-ის მეცნიერებმა თირკმლის მუშაობის შესახებ აქამდე უცნობი ფუნდამენტური მექანიზმი აღმოაჩინეს. კვლევა, რომელიც ჟურნალ Journal of Clinical Investigation-ში გამოქვეყნდა, ამტკიცებს, რომ ადამიანის სხეულს წყლის ბალანსის შენარჩუნება ვაზოპრესინის ჰორმონის დახმარების გარეშეც შეუძლია.

ტრადიციულად, მედიცინაში მიიჩნეოდა, რომ შარდის კონცენტრაციასა და გაუწყლოების თავიდან აცილებაზე პასუხისმგებელი ძირითადად ვაზოპრესინია. თუმცა, ნეფროლოგ ფუად ჩებიბის ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ თირკმელს დამატებითი, ფარული „სარეზერვო სისტემა“ გააჩნია.

მოულოდნელი აღმოჩენა ძველ პრეპარატში

კვლევის პროცესში მეცნიერები პოლიკისტოზური თირკმლის დაავადების (PKD) შესწავლას ცდილობდნენ. მათ ლაბორატორიულ პირობებში გამოსცადეს პრეპარატი პრობენეციდი, რომელიც 1940-იან წლებში პენიცილინის კონსერვაციისთვის გამოიყენებოდა. მეცნიერები ელოდნენ, რომ წამალი დაავადებას დაამძიმებდა, თუმცა შედეგი საპირისპირო აღმოჩნდა.

პრობენეციდმა კისტების ზრდა შეანელა. გაირკვა, რომ პრეპარატი ცვლის იმას, თუ როგორ ამუშავებენ თირკმლის უჯრედები ურატს — მოლეკულას, რომელიც ჩვეულებრივ პოდაგრასთან ასოცირდება. თირკმლის უჯრედებში ურატი მოქმედებს როგორც სიგნალი, რომელიც უჯრედის ზედაპირზე წყლის არხების გადაადგილებას იწვევს. ეს საშუალებას აძლევს თირკმელს, ხელახლა შეითვისოს წყალი ვაზოპრესინის ჩარევის გარეშე.

პოტენციური სარგებელი პაციენტებისთვის

ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პოლიკისტოზური დაავადების მქონე მილიონობით პაციენტისთვის. ამჟამად დაავადების შესანელებლად ერთადერთი დამტკიცებული პრეპარატი ტოლვაპტანია, რომელიც ვაზოპრესინს ბლოკავს, თუმცა მას აქვს მძიმე გვერდითი ეფექტი — პაციენტებს დღეში 6-7 ლიტრი შარდი გამოეყოფათ.

კლინიკურმა ცდებმა აჩვენა, რომ პრობენეციდის დამატებით, პაციენტებს შარდის მოცულობა საშუალოდ 30%-ით შეუმცირდათ, რამაც მათი ცხოვრების ხარისხი მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა. მეცნიერები აცხადებენ, რომ პრობენეციდი თავად არ არის გრძელვადიანი გამოსავალი, თუმცა ის ემსახურება როგორც კვლევის გასაღებს ახალი, უფრო ზუსტი თერაპიების შესამუშავებლად.

კვლევის ავტორისთვის, დოქტორ ჩებიბისთვის, ეს პროექტი პირადი მოტივაციითაც არის განპირობებული, რადგან მისი მამა სწორედ პოლიკისტოზური დაავადებით იყო დაავადებული.