საუკუნეების განმავლობაში მეცნიერები მიიჩნევდნენ, რომ ადამიანებსა და სხვა ძუძუმწოვრებს დაკარგული სხეულის ნაწილების აღდგენა არ შეუძლიათ. იმ დროს, როდესაც სალამანდრები მთლიანი კიდურების რეგენერაციას ახდენენ, ადამიანის ორგანიზმი დაზიანებას ნაწიბურების წარმოქმნით პასუხობს.

ტეხასის A&M-ის ვეტერინარული მედიცინისა და ბიოსამედიცინო მეცნიერებების კოლეჯის ახალმა კვლევამ ეს წარმოდგენა შეცვალა. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ რეგენერაციის უნარი ორგანიზმში არსებობს, თუმცა ის არააქტიურ მდგომარეობაშია.

„რატომ შეუძლიათ ზოგიერთ ცხოველს რეგენერაცია, ხოლო ადამიანებს — არა, ეს არის დიდი კითხვა, რომელიც არისტოტელეს დროიდან მოყოლებული არსებობს“, — აცხადებს პროფესორი კენ მუნეოკა.

ორეტაპიანი თერაპია

Nature Communications-ში გამოქვეყნებულ ნაშრომში მკვლევრები აღწერენ ახალ ორეტაპიან მეთოდს, რომელმაც ძვლების, სახსრებისა და იოგების აღდგენა შესაძლებელი გახადა. მეცნიერები იყენებენ ზრდის ფაქტორებს, რათა ორგანიზმის პასუხი შეცვალონ.

როდესაც ძუძუმწოვარი ზიანდება, ორგანიზმი ფიბრობლასტური უჯრედების მეშვეობით ნაწიბურს ქმნის. ეს პროცესი იცავს ორგანიზმს ინფექციისგან, მაგრამ ხელს უშლის ქსოვილების რეგენერაციას. მკვლევრებმა გადაწყვიტეს, ამ უჯრედების ქცევა სხვა მიმართულებით წარემართათ.

პირველ ეტაპზე, ჭრილობის შეხორცების შემდეგ, მათ გამოიყენეს ზრდის ფაქტორი FGF2. მან ხელი შეუწყო ბლასტემის მსგავსი სტრუქტურის ფორმირებას, რაც ძუძუმწოვრებში ბუნებრივად არ ხდება. მეორე ეტაპზე კი BMP2-ის გამოყენებამ უჯრედებს ახალი ქსოვილების შენების სიგნალი მისცა.

ღეროვანი უჯრედების როლის გადაფასება

კვლევის ერთ-ერთი მთავარი მიგნება ისაა, რომ რეგენერაციისთვის ორგანიზმში გარედან ღეროვანი უჯრედების შეყვანა არ არის აუცილებელი. საჭირო უჯრედები უკვე ადგილზეა, მათ უბრალოდ „მართვა“ სჭირდებათ.

„უჯრედები, რომლებიც აქამდე არაპროგრამირებადებად მიგვაჩნდა, სინამდვილეში ასეთები არ არიან. მათი პოტენციალი არ გამქრალა, ის უბრალოდ მიჩქმალულია“, — აღნიშნავს პროფესორი ლარი სუვა.

მიუხედავად იმისა, რომ აღდგენილი ქსოვილები იდეალური ასლები არ არის, მათ შეძლეს ძვლების, მყესების და სახსრების სტრუქტურების აღდგენა. ეს მეთოდი გზას უხსნის მომავალში ამპუტაციების შემდეგ ნაწიბურების შემცირებასა და ქსოვილების უკეთეს რეაბილიტაციას.

მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ აღნიშნული სიგნალების გამოყენება სამედიცინო პრაქტიკაში მალე გახდება შესაძლებელი, რადგან ზოგიერთი კომპონენტი უკვე გადის კლინიკურ კვლევებს.