გლობალური საავიაციო ინდუსტრია პანდემიის შემდეგ ყველაზე მძიმე ფინანსურ კრიზისს უპირისპირდება. საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტის ასოციაციის (IATA) მონაცემებით, 2026 წელს ავიაკომპანიების საწვავის ხარჯები 350 მილიარდ დოლარს მიაღწევს, რაც სექტორის მოგების მარჟას რეკორდულად დაბალ ნიშნულამდე ამცირებს.

საწვავის ფასების ზრდის მიზეზები

ვითარება განსაკუთრებით დაძაბულია შეერთებულ შტატებში, სადაც საწვავის ფასები აპრილში 78%-ით გაიზარდა და თითქმის 6.5 მილიარდ დოლარს მიაღწია. ექსპერტები ამას აშშ-სა და ირანს შორის გამწვავებულ ურთიერთობებს უკავშირებენ. ჰორმუზის სრუტეში შექმნილი დაძაბულობა ენერგომატარებლების მიწოდების ჯაჭვს საფრთხეს უქმნის, რაც პირდაპირ აისახება საავიაციო ნავთობპროდუქტების ღირებულებაზე.

სტატისტიკის მიხედვით, ერთი გალონი საწვავის ფასი გასულ წელთან შედარებით 1.81 დოლარით გაიზარდა და 4.11 დოლარს შეადგენს. ეს ტენდენცია უკვე აისახა სამომხმარებლო ფასებზეც: აშშ-ში ავიაბილეთების ღირებულება 5.5%-ით გაიზარდა.

ინდუსტრიის რეაქცია და შედეგები

IATA-ს განცხადებით, 2026 წელს სექტორის ჯამური წმინდა მოგება 23 მილიარდი დოლარი იქნება, რაც თავდაპირველად ნავარაუდევ 41 მილიარდ დოლარს მნიშვნელოვნად ჩამორჩება. ფინანსური ზეწოლა უკვე გახდა რეალური შედეგების მომტანი:

  • ბიუჯეტურმა ავიაკომპანიამ Spirit Airlines-მა, რომელიც ბაზარზე სამი ათწლეული ოპერირებდა, მაისის დასაწყისში საწვავის გაძვირების გამო საქმიანობა შეწყვიტა.
  • United Airlines-ი ფასების 20%-მდე ზრდას გეგმავს.
  • American Airlines-მა საწვავის მაღალი ხარჯების გამო რიგი ტრანსკონტინენტური რეისები დროებით შეაჩერა.

გარდა ამისა, რეგიონული კონფლიქტების გამო ავიაკომპანიები იძულებულნი არიან შეცვალონ ფრენის მარშრუტები, რაც საწვავის დამატებით მოხმარებასა და რეისების ხანგრძლივობის ზრდას იწვევს. ეს პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ დგას ევროპული ავიახაზებისთვის, რომლებიც უკრაინაში მიმდინარე ომის გამო რუსეთის საჰაერო სივრცის დაკეტვის შემდეგ უკვე დამატებითი გამოწვევების წინაშე იყვნენ.

პროგნოზი

მიუხედავად იმისა, რომ საწვავის ფასების ზრდა სექტორს აზარალებს, ზაფხულის სეზონზე მოთხოვნა მაინც მაღალი რჩება. ამერიკული საავტომობილო ასოციაციის პროგნოზით, მილიონობით მოგზაური კვლავ აგრძელებს ავიამიმოსვლის გამოყენებას, თუმცა ავიაკომპანიებისთვის მომგებიანობის შენარჩუნება სულ უფრო რთული ხდება.