ნასას ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა (JWST) კოსმოსის სიღრმეში უნიკალური ობიექტი დააფიქსირა. სატურნზე დიდი ზომის პლანეტა, სახელად TOI-199b, მეცნიერთა ყურადღებას თავისი ზომიერი ტემპერატურით იქცევს, რაც გიგანტური პლანეტების შემთხვევაში საკმაოდ იშვიათი მოვლენაა.

ახალი კვლევის თანახმად, რომელიც Astronomical Journal-ში გამოქვეყნდა, პლანეტის ატმოსფეროში მეთანის არსებობა დადასტურდა. ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანია, რადგან გიგანტური ეგზოპლანეტების უმეტესობა ან უკიდურესად ცივია, ან ე.წ. „ცხელი იუპიტერებია“, რომლებიც საკუთარ ვარსკვლავთან ახლოს მოძრაობენ და ათასობით გრადუსამდე ცხელდებიან.

ტემპერატურული ბალანსი

TOI-199b დედამიწიდან 330 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს და თავისი ვარსკვლავის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს დაახლოებით 100 დღეს ანდომებს. პლანეტის ზედაპირზე სავარაუდო ტემპერატურა 175 გრადუსი ფარენჰაიტია (დაახლოებით 80 გრადუსი ცელსიუსი).

თუმცა ეს მაჩვენებელი ყოველდღიური გაგებით მაღალია, ის გაცილებით რბილია, ვიდრე სხვა ცნობილი ეგზოპლანეტების შემთხვევაში. შედარებისთვის, ეს ტემპერატურა იმ დონეს უტოლდება, რაც მზეზე გაჩერებულ ავტომობილში შეიძლება დაფიქსირდეს.

კვლევის უნიკალური მეთოდი

მეცნიერებმა პლანეტის ატმოსფეროს შესასწავლად ტრანზიტული სპექტროსკოპიის მეთოდი გამოიყენეს. როდესაც პლანეტა ვარსკვლავის წინ გაივლის, ვარსკვლავის შუქი ატმოსფეროში იფილტრება და ქმნის განსაკუთრებულ „თითის ანაბეჭდს“, რომელსაც ტელესკოპი აფიქსირებს.

„ჩვენ შევადარეთ ტრანზიტის დროს ჩაწერილი სპექტრი საბაზისო მონაცემებს და დავინახეთ, რომ ატმოსფერო ბლოკავს მეთანის მიერ შთანთქმულ ტალღებს“, — აცხადებს კვლევის ავტორი, აარონ ბელო-არუფე. გარდა მეთანისა, დაკვირვებებმა აჩვენა ამიაკისა და ნახშირორჟანგის არსებობის შესაძლებლობაც.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ნასას რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიის (JPL) მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ ეს კვლევა პლანეტარული სისტემების ფორმირების უკეთ გააზრების საშუალებას იძლევა. TOI-199b პირველი ზომიერი გიგანტური პლანეტაა, რომლის ატმოსფეროც ასეთი დეტალურობით შეისწავლეს.

მომდევნო ეტაპზე მეცნიერები გეგმავენ, დაადგინონ ატმოსფეროში არსებული გაზების ზუსტი პროპორციები. ეს მონაცემები სამომავლოდ დაეხმარება ასტრონომებს, შექმნან უფრო ზუსტი მოდელები იმის შესახებ, თუ როგორ ვითარდება პლანეტები ჩვენს გალაქტიკაში.