დედამიწის ოკეანეების წარმოშობის საიდუმლო მეცნიერებისთვის ათწლეულების განმავლობაში ერთ-ერთ მთავარ გამოცანად რჩებოდა. ტრადიციული თეორიის მიხედვით, წყალი ჩვენს პლანეტაზე კომეტებმა ან ასტეროიდებმა ჩამოიტანეს, თუმცა თანამედროვე კვლევები ამ ვერსიას სულ უფრო მეტ კითხვის ნიშანს უსვამს.

2 ფოტო — დააჭირე გასადიდებლად
Comet 67P/Churyumov-Gerasimenko was photographed in 2014 by ESA’s Rosetta mission, which also sent a lander to the comet’s surface. ESA/Christian Stangl

NASA-ს მიერ იუპიტერის მთვარის, ევროპას შესასწავლად გაგზავნილი მისია კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ წყალი სიცოცხლისთვის აუცილებელი პირობაა. მიუხედავად ამისა, ჩვენი საკუთარი პლანეტის წყლის წყარო კვლავ ბუნდოვანია.

The asteroid Ryugu, visited by the Hayabusa2 spacecraft in 2018, contained water similar to the most common kind found on Earth. NASA’s Goddard Space Flight Center/University of Arizona

წლების განმავლობაში კომეტები წყლის მთავარ "მომწოდებლებად" მიიჩნეოდნენ. თუმცა, 1986 წელს კოსმოსურმა ხომალდმა "ჯოტომ" ჰალეის კომეტის კვლევისას აღმოაჩინა, რომ მასში არსებული წყალბადისა და დეიტერიუმის თანაფარდობა რადიკალურად განსხვავდება დედამიწის ოკეანეების შემადგენლობისგან. მოგვიანებით, 2014 წელს, ევროპის კოსმოსური სააგენტოს მისიამ "როზეტამ" ეს ეჭვები კიდევ უფრო გაამყარა.

ასტეროიდების ვერსია უფრო დამაჯერებლად გამოიყურებოდა, რადგან მათი ქიმიური შემადგენლობა ხშირად ემთხვევა დედამიწის წყლისას. მიუხედავად ამისა, არც ეს თეორიაა სრულყოფილი, რადგან ის ეყრდნობა დამთხვევას — პლანეტის ფორმირების გვიან ეტაპზე მასიურ დაბომბვას, რომლის მტკიცებულებებიც მეცნიერებში კამათის საგანია.

Comet Hartley 2, studied by the Herschel Space Observatory, has an Earth-like ratio of heavy to normal water. NASA/JPL-Caltech/UMD

ახალი, რადიკალური იდეა კი გვეუბნება, რომ დედამიწამ წყალი თავად შექმნა. მეცნიერებმა, მათ შორის ჰარისონ ჰორნმა და დენ შიმმა, ლაბორატორიულ პირობებში, ალმასის გრდემლებისა და ლაზერების გამოყენებით გააანალიზეს წყალბადის ურთიერთქმედება მაგმასთან. აღმოჩნდა, რომ მაღალი წნევის პირობებში ეს პროცესი წყალს მოულოდნელად ეფექტურად წარმოქმნის.

3 ფოტო — დააჭირე გასადიდებლად

ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ შესაძლოა, ადრეულ დედამიწას, რომელიც მაგმის ოკეანით იყო დაფარული, საკმარისი წყალბადი ჰქონდა ატმოსფეროში, რათა ქიმიური ალქიმიის გზით საკუთარი ოკეანეები შეექმნა. თუმცა, მეცნიერები სიფრთხილეს იჩენენ და აღნიშნავენ, რომ ეს მოდელი ჯერ კიდევ კვლევის საგანია, რადგან დედამიწის მასა შესაძლოა ზღვარზე იყოს ასეთი მასშტაბური პროცესისთვის.